1 Người nữ khôn ngoan xây cất nhà mình; Song kẻ ngu dại lấy tay mình mà phá hủy nó đi. 2 Ai đi theo sự ngay thẳng kính sợ Đức Giê-hô-va; Còn ai ăn ở tà vạy khinh bỉ Ngài, 3 Trong miệng kẻ ngu dại có cây roi đánh phạt sự kiêu ngạo nó; Song môi người khôn ngoan giữ lấy người. 4 Đâu không có bò, đó máng cỏ trống không; Nhưng nhiều hoa lợi do nơi sức bò đực mà ra. 5 Người chứng trung thành không hề nói dối; Còn kẻ làm chứng gian buông lời dối trá. 6 Kẻ nhạo báng tìm khôn ngoan, mà không gặp; Song sự tri thức lấy làm dễ cho người thông sáng. 7 Hãy dang xa khỏi mặt kẻ ngu muội, Con sẽ chẳng tìm được môi khôn ngoan nơi nó. 8 Sự trí huệ của người khôn khéo, ấy là hiểu rõ đường lối mình; Nhưng sự điên cuồng của kẻ ngu muội là sự phỉnh gạt. 9 Kẻ ngu dại bỉ báng tội lỗi; Nhưng người ngay thẳng có được ơn của Đức Chúa Trời. 10 Lòng nhìn biết sự cay đắng của lòng; Một người ngoại không chia vui với nó được. 11 Nhà kẻ gian ác sẽ bị đánh đổ; Song trại người ngay thẳng sẽ được hưng thịnh. 12 Có một con đường coi dường chánh đáng cho loài người; Nhưng đến cuối cùng nó thành ra nẻo sự chết.⚓ 13 Dầu trong lúc cười cợt lòng vẫn buồn thảm; Và cuối cùng sự vui, ấy là điều sầu não. 14 Lòng kẻ nào lìa xa Đức Chúa Trời sẽ được no nê sự kết quả của mình; Còn người lành nhờ chính mình mà được thỏa nguyện. 15 Kẻ ngu dốt tin hết mọi lời; Nhưng người khôn khéo xem xét các bước mình. 16 Người khôn ngoan sợ và tránh khỏi điều ác; Song kẻ ngu muội ở xấc xược, và có lòng cậy mình. 17 Người nóng nảy làm điên làm dại; Và kẻ toan mưu ác bị ghét. 18 Kẻ ngu muội được sự điên dại làm cơ nghiệp; Song người khôn ngoan được đội mão triều thiên bằng tri thức. 19 Người ác phục trước mặt người thiện; Và kẻ dữ cúi lạy ở ngoài cửa người công bình. 20 Người nghèo khó dầu láng giềng cũng ghét bỏ; Nhưng bằng hữu của người giàu thì nhiều thay. 21 Ai khinh bỉ kẻ lân cận mình phạm tội; Còn ai thương xót người khốn khó lấy làm có phước thay. 22 Kẻ toan mưu ác há chẳng lầm lạc sao? Còn nhân từ và chân thật thuộc về người toan mưu thiện. 23 Trong các thứ công việc đều có ích lợi; Nhưng miệng nói nhiều chỉ dẫn đến sự thiếu thốn. 24 Giàu có là mão triều thiên cho người khôn ngoan; Còn điên cuồng của kẻ ngây dại chỉ là điên cuồng. 25 Kẻ làm chứng chân thật giải cứu linh hồn người ta; Song kẻ nào nói dối gây sự phỉnh gạt. 26 Trong sự kính sợ Đức Giê-hô-va có nơi nương cậy vững chắc; Và con cái Ngài sẽ được một nơi ẩn núp. 27 Sự kính sợ Đức Giê-hô-va vốn một nguồn sự sống, Đặng khiến người ta tránh khỏi bẫy sự chết. 28 Dân sự đông đảo, ấy là sự vinh hiển của vua; Còn dân sự ít, ấy khiến cho quan tướng bị bại. 29 Kẻ nào chậm nóng giận có thông sáng lớn; Nhưng ai hay nóng nảy tôn lên sự điên cuồng. 30 Lòng bình tịnh là sự sống của thân thể; Còn sự ghen ghét là đồ mục của xương cốt. 31 Kẻ hà hiếp người nghèo khổ làm nhục Đấng tạo hóa mình; Còn ai thương xót người bần cùng tôn trọng Ngài. 32 Kẻ ác bị đánh đổ trong sự gian ác mình; Nhưng kẻ công bình vẫn có nơi nương cậy, dầu trong khi chết. 33 Sự khôn ngoan ở tại lòng người thông sáng; Còn điều ở trong lòng kẻ ngu muội được lộ ra. 34 Sự công bình làm cho nước cao trọng; Song tội lỗi là sự hổ thẹn cho các dân tộc. 35 Vua làm ơn cho tôi tớ nào ăn ở khôn sáng; Nhưng cơn thạnh nộ vua nổi nghịch cùng kẻ gây sự hổ thẹn.
14
1Người đàn bà khôn ngoan xây dựng nhà mình, Nhưng phụ nữ ngu dại lấy tay phá hủy nó. 2Người nào sống ngay thẳng kính sợ CHÚA, Người nào theo đường lối quỷ quyệt khinh bỉ Ngài. 3Trong miệng kẻ ngu dại có cây roi dành cho kẻ kiêu ngạo, Nhưng môi người khôn ngoan gìn giữ người. 4Nơi nào không có trâu bò thì máng cỏ cũng trống không; Nhưng sức bò đực đem hoa lợi đến.⚓ 5Nhân chứng thành thật không gian dối, Nhưng nhân chứng giả thốt ra sự dối trá. 6Kẻ nhạo báng tìm kiếm khôn ngoan nhưng không thấy; Còn sự hiểu biết đến dễ dàng với người sáng suốt. 7Hãy tránh mặt người ngu dại, Vì con sẽ không học được lời⚓ tri thức. 8Sự khôn ngoan của người khôn khéo là hiểu biết đường lối mình; Sự ngu xuẩn của kẻ ngu dại là sự lừa gạt. 9Kẻ ngu dại chế nhạo tế lễ chuộc lỗi, Nhưng giữa vòng người ngay thẳng có ơn Đức Chúa Trời. 10Chỉ có lòng mình hiểu được sự cay đắng của linh hồn mình, Và người ngoài không thể chia sẻ niềm vui của nó. 11Nhà của kẻ ác sẽ bị phá hủy, Nhưng trại người ngay thẳng sẽ phát đạt. 12Có một con đường dường như chính đáng cho loài người, Nhưng cuối cùng là con đường sự chết. 13Dù trong lúc cười lòng vẫn có thể buồn, Và cuối cùng của cuộc vui là sự sầu khổ. 14Lòng gian tà sẽ bị báo trả theo đường lối nó, Nhưng người thiện nhận phần thưởng theo công việc mình. 15Người đơn sơ tin cậy mọi lời nói, Nhưng người khôn khéo xem xét bước đường mình. 16Người khôn ngoan sợ và tránh điều ác, Nhưng kẻ ngu dại thì kiêu căng và thiếu thận trọng. 17Người nóng tính hành động ngu dại; Và kẻ mưu mô sẽ bị ghét. 18Kẻ ngu dại thừa hưởng sự ngu xuẩn Nhưng người khôn khéo được đội mão tri thức. 19Kẻ ác sẽ phải quỳ lạy trước mặt người thiện, Và người gian ác cúi đầu ở trước cổng người công chính. 20Một người nghèo, ngay cả người láng giềng cũng ghét; Nhưng người giàu thì có nhiều người yêu thương. 21Người nào khinh kẻ láng giềng là người phạm tội, Nhưng phước thay cho người nhân từ với kẻ nghèo khó. 22Không phải những kẻ mưu toan việc ác sẽ lầm lạc sao? Nhưng những người mưu tính điều thiện sẽ được tình yêu thương và trung tín. 23Mọi lao động đều đem lại lợi ích, Nhưng lời nói suông chỉ dẫn đến nghèo khổ. 24Mão của người khôn ngoan là sự giàu có của họ, Nhưng sự ngu xuẩn của kẻ ngu dại vẫn là ngu xuẩn. 25Một nhân chứng thành thật cứu mạng sống,⚓ Nhưng ai nói dối là kẻ lừa gạt. 26Trong sự kính sợ CHÚA có lòng tin tưởng chắc chắn, Và con cái người được nơi trú ẩn. 27Sự kính sợ CHÚA là nguồn sự sống, Để tránh cạm bẫy sự chết. 28Dân cư đông đúc là sự vinh quang của vua; Thiếu dân hoàng tử cũng sụp đổ. 29Người chậm nóng giận có nhiều sáng suốt; Nhưng người hay nóng tính bày tỏ sự điên rồ. 30Tấm lòng bình an là sự sống của thể xác; Nhưng ghen ghét làm xương cốt mục nát. 31Người nào áp bức người nghèo làm nhục Đấng Tạo Hóa mình; Còn ai làm ơn cho người nghèo tôn trọng Ngài. 32Kẻ ác sẽ sụp đổ vì hành vi ác của mình, Nhưng người công chính dù trong cái chết cũng có nơi trú ẩn. 33Khôn ngoan ở trong lòng người sáng suốt; Còn điều ở bên trong kẻ ngu dại cũng bị tiết lộ.⚓ 34Sự công chính tôn cao một quốc gia; Nhưng tội lỗi gây điều sỉ nhục cho bất cứ một dân tộc nào. 35Tôi tớ khôn ngoan được ơn của vua, Nhưng cơn giận dữ của vua dành cho kẻ hành động xấu hổ.