1

Lời mở đầu: Mục đích và chủ đề

1Châm ngôn của Sa-lô-môn, con trai Đa-vít, vua Y-sơ-ra-ên:

  2Để học biết sự khôn ngoan và lời khuyên dạy,
   Để hiểu rõ những lời thông sáng,
  3Để nhận lãnh lời khuyên dạy sáng suốt,
   Để sống ngay thẳng, công minh và chính trực;
  4Giúp cho người đơn sơ trở nên khôn khéo,
   Người trẻ tuổi thêm tri thức và thận trọng.
  5Người khôn ngoan sẽ nghe và tăng thêm kiến thức,
   Người hiểu biết sẽ tìm được lời hướng dẫn,
  6Để hiểu biết châm ngôn, ẩn dụ,
   Lời nói của người khôn ngoan và câu đố bí ẩn của họ.

  7Kính sợ Đức Giê-hô-va là khởi đầu tri thức,
   Còn kẻ ngu muội xem thường sự khôn ngoan và lời khuyên dạy.

  8Hỡi con ta, hãy nghe lời khuyên dạy của cha,
   Đừng từ bỏ khuôn phép của mẹ con;
  9Vì những lời ấy sẽ như một vòng hoa xinh đẹp trên đầu con,
   Như dây chuyền trang sức cho cổ của con.

Khuyên tránh bọn gian ác

  10Hỡi con ta, nếu bọn người tội lỗi quyến rũ,
   Con đừng nghe theo.
  11Nếu chúng nói: “Hãy đến với chúng tôi, để mai phục làm đổ máu người,
   Rình rập để vô cớ làm hại người vô tội;
  12Chúng ta sẽ nuốt sống chúng như âm phủ,
   Và nuốt nguyên vẹn như những kẻ đi xuống mồ mả;
  13Chúng ta sẽ được các thứ của báu,
   Nhà chúng ta sẽ đầy của cướp;
  14Chúng ta hãy bắt thăm chia phần với nhau,
   Tất cả chúng ta sẽ có chung một túi bạc.”
  15Hỡi con ta, đừng đi theo con đường của chúng,
   Hãy giữ chân con khỏi lối đi của chúng,
  16Vì chúng nhanh chân chạy đến điều ác,
   Vội vàng làm đổ máu người.
  17Thật là luống công khi giăng lưới
   Trước mặt các loài chim;
  18Nhưng chúng mai phục để làm đổ máu chính mình,
   Rình rập hại mạng sống mình.
  19Đó là số phận của những kẻ tham lợi bất nghĩa;
   Lợi ấy cướp đi mạng sống của kẻ được nó.

Tiếng gọi của sự khôn ngoan

  20Sự khôn ngoan kêu lớn tiếng ngoài đường phố,
   Cất tiếng vang dội nơi quảng trường;
  21Sự khôn ngoan kêu la ồn ào ở đầu đường;
   Phát biểu nơi lối vào cổng thành rằng:
  22“Hỡi kẻ khờ dại, các ngươi yêu mến sự khờ dại cho đến bao giờ?
   Kẻ nhạo báng sẽ ưa sự nhạo báng
   Và kẻ ngu dại sẽ ghét tri thức cho đến chừng nào?
  23Hãy trở lại nghe lời ta sửa dạy,
   Nầy, ta sẽ đổ thần linh ta trên các ngươi;
   Khiến các ngươi hiểu biết lời ta dạy.
  24Vì ta kêu gọi mà các ngươi không chịu lắng nghe,
   Ta giơ tay ra lại chẳng có ai quan tâm;
  25Nhưng các ngươi đã bỏ hết lời ta khuyên dạy,
   Không chịu nhận lời quở trách của ta;
  26Nên ta sẽ cười lúc các ngươi gặp tai ương,
   Và chế giễu khi các ngươi kinh hãi;
  27Khi nỗi kinh hoàng xảy đến thình lình như gió bão,
   Tai ương ập đến như bão tố cuồng phong,
   Và sự ngặt nghèo, cùng khốn giáng trên các ngươi.

  28Bấy giờ chúng sẽ kêu cầu ta, nhưng ta không đáp lời;
   Sáng sớm chúng sẽ tìm ta, nhưng không gặp được.
  29Chính vì chúng ghét tri thức,
   Không chọn sự kính sợ Đức Giê-hô-va,
  30Cũng không muốn theo sự khuyên dạy ta,
   Và chê bai các lời ta quở trách;
  31Vì vậy, chúng phải gánh hậu quả việc mình làm,
   Và chuốc lấy mọi điều mình toan tính.
  32Vì sự bội nghịch của kẻ ngu dốt sẽ giết chúng,
   Và sự yên ổn của kẻ dại dột sẽ làm hại chúng.
  33Nhưng ai chịu nghe ta hẳn sẽ sống an lành,
   Sẽ được an toàn, không sợ tai họa nào.”

1

The Beginning of Knowledge

  1The proverbs of Solomon the son of David, king of Israel:
  2To know wisdom and instruction,
   To perceive the words of understanding,
   3To receive the instruction of wisdom,
   Justice, judgment, and equity;
   4To give prudence to the simple,
   To the young man knowledge and discretion—
   5A wise man will hear and increase learning,
   And a man of understanding will attain wise counsel,
   6To understand a proverb and an enigma,
   The words of the wise and their riddles.
   7The fear of the Lordis the beginning of knowledge,
   But fools despise wisdom and instruction.

Shun Evil Counsel

  8My son, hear the instruction of your father,
   And do not forsake the law of your mother;
   9For they will be a graceful ornament on your head,
   And chains about your neck.
  10My son, if sinners entice you,
   Do not consent.
   11If they say, “Come with us,
   Let us lie in wait to shed blood;
   Let us lurk secretly for the innocent without cause;
   12Let us swallow them alive like Sheol,
   And whole, like those who go down to the Pit;
   13We shall find all kinds of precious possessions,
   We shall fill our houses with spoil;
   14Cast in your lot among us,
   Let us all have one purse”—
   15My son, do not walk in the way with them,
   Keep your foot from their path;
   16For their feet run to evil,
   And they make haste to shed blood.
   17Surely, in vain the net is spread
   In the sight of any bird;
   18But they lie in wait for their own blood,
   They lurk secretly for their own lives.
   19So are the ways of everyone who is greedy for gain;
   It takes away the life of its owners.

The Call of Wisdom

  20Wisdom calls aloud outside;
   She raises her voice in the open squares.
   21She cries out in the chief concourses,
   At the openings of the gates in the city
   She speaks her words:
   22“How long, you simple ones, will you love simplicity?
   For scorners delight in their scorning,
   And fools hate knowledge.
   23Turn at my rebuke;
   Surely I will pour out my spirit on you;
   I will make my words known to you.
   24Because I have called and you refused,
   I have stretched out my hand and no one regarded,
   25Because you disdained all my counsel,
   And would have none of my rebuke,
   26I also will laugh at your calamity;
   I will mock when your terror comes,
   27When your terror comes like a storm,
   And your destruction comes like a whirlwind,
   When distress and anguish come upon you.
  28“Then they will call on me, but I will not answer;
   They will seek me diligently, but they will not find me.
   29Because they hated knowledge
   And did not choose the fear of the Lord,
   30They would have none of my counsel
   And despised my every rebuke.
   31Therefore they shall eat the fruit of their own way,
   And be filled to the full with their own fancies.
   32For the turning away of the simple will slay them,
   And the complacency of fools will destroy them;
   33But whoever listens to me will dwell safely,
   And will be secure, without fear of evil.”