9

Nữ Vương Sê-ba Viếng Thăm Vua Sa-lô-môn

1Khi nữ vương xứ Sê-ba nghe về danh tiếng vua Sa-lô-môn, bà đến Giê-ru-sa-lem với những câu đố khó để thử vua. Bà đem theo đoàn lạc đà rất lớn, chở hương liệu, rất nhiều vàng và đá quí. Bà đến gặp vua Sa-lô-môn và thảo luận về mọi vấn đề bà suy nghĩ trong trí. 2Vua Sa-lô-môn giải đáp mọi vấn đề bà đưa ra; không có vấn đề nào quá khó cho vua mà vua không giải đáp cho bà. 3Khi nữ vương xứ Sê-ba thấy sự khôn ngoan của vua Sa-lô-môn, cung điện vua xây, 4thức ăn trên bàn vua, triều đình, cách các quan chầu vua và y phục họ, các quan dâng rượu và y phục của họ, các tế lễ thiêu vua dâng tại đền thờ CHÚA thì bà hết hồn.
5Nữ vương nói với vua: Những điều tôi nghe ở trong nước tôi về các công trình và sự khôn ngoan của vua đều đúng. 6Lúc ấy tôi chưa tin những điều tôi nghe cho đến khi tôi đến đây và thấy tận mắt; thật, những điều người ta mô tả cho tôi chưa bằng một nửa sự khôn ngoan vua có; vua vượt xa tiếng tăm tôi đã nghe. 7Phước thay cho các quan viên của vua, phước thay cho những tôi tớ này, là những người hằng đứng chầu trước mặt vua và nghe những lời khôn ngoan của vua. 8Đáng ca ngợi CHÚA, Đức Chúa Trời của vua, Ngài đã hài lòng về vua nên lập vua lên ngôi làm vua cho CHÚA, Đức Chúa Trời của vua. Vì Đức Chúa Trời của vua yêu mến Y-sơ-ra-ên, muốn bảo toàn nó đến đời đời nên Ngài lập vua lên cai trị họ để thi hành công bình và công chính. 9Bấy giờ nữ vương tặng vua bốn tấn vàng, một số lượng rất lớn hương liệu và đá quí; chưa từng có thứ hương liệu nào giống như thứ hương liệu nữ vương Sê-ba tặng vua Sa-lô-môn.
10Ngoài ra các tôi tớ vua Hu-ram và vua Sa-lô-môn khi đem vàng từ Ô-phia về cũng đem gỗ đàn hương và đá quí về. 11Vua lấy gỗ đàn hương làm bậc thang cho đền thờ CHÚA, cung điện cho vua, đàn hạc, đàn lia cho các nhạc sĩ; từ trước đến nay người ta chưa bao giờ thấy những việc như vậy tại Giu-đa. 12Vua Sa-lô-môn tặng cho nữ vương Sê-ba mọi điều bà mơ ước và xin; vua ban cho bà nhiều hơn những tặng phẩm bà dâng cho vua. Sau đó nữ vương và các tôi tớ bà trở về nước mình.
13Mỗi năm vua Sa-lô-môn nhận được khoảng hai mươi ba tấn vàng, 14không kể số vàng những thương gia và người buôn bán đem vào. Tất cả các vua vùng A-ra-bia và thống đốc trong vùng cũng đem vàng, bạc đến cho vua Sa-lô-môn.
15Vua Sa-lô-môn làm 200 cái khiên lớn bằng vàng dát, mỗi cái dùng 3 ký vàng, 16300 cái khiên nhỏ bằng vàng dát, mỗi cái dùng 1.7 ký vàng; vua để những khiên ấy tại Cung Rừng ở Li-ban.
17Vua làm một cái ngai lớn bằng ngà, bọc vàng ròng; 18có một bậc thang sáu cấp và bệ chân bằng vàng đính vào ngai; hai bên ngai có thành tựa tay và hai con sư tử đứng bên thành tựa tay; 19cũng có mười hai con sư tử đứng ở hai đầu mỗi nấc thang; không có nước nào làm ngai giống như vậy. 20Tất cả các đồ dùng để uống của vua Sa-lô-môn đều bằng vàng và tất cả các vật dụng ở Cung Rừng ở Li-ban đều bằng vàng ròng. Trong thời vua Sa-lô-môn bạc không có giá trị gì. 21Thật vậy, các thương thuyền của vua đi Ta-rê-si với các tôi tớ vua Hu-ram; cứ mỗi ba năm tàu trở về mang theo vàng, bạc, ngà voi, đười ươi và chim công.
22Như thế, vua Sa-lô-môn vĩ đại hơn tất cả các vua khác trên đất về cả giàu có lẫn khôn ngoan. 23Tất cả các vua trên đất đều mong gặp mặt vua Sa-lô-môn để nghe sự khôn ngoan mà Đức Chúa Trời đã ban cho tâm trí ông; 24mỗi người đều đem lễ vật bằng bạc, bằng vàng, y phục, vũ khí, hương liệu, ngựa và la; cứ như thế hằng năm.
25Vua Sa-lô-môn có bốn ngàn chuồng ngựa và nhà để xe ngựa, mười hai ngàn ngựa ở tại các thành chứa xe ngựa và ở bên cạnh vua tại Giê-ru-sa-lem. 26Vua thống trị tất cả các vua từ sông cái đến xứ Phi-li-tin cho đến biên giới Ai Cập. 27Tại Giê-ru-sa-lem, vua làm cho bạc trở nên như đá sỏi và gỗ bá hương thì nhiều như cây vả ở vùng Shơ-phê-la. 28Vua Sa-lô-môn nhập cảng ngựa từ Ai Cập và mọi nước khác.
29Còn các câu chuyện khác của vua Sa-lô-môn, từ đầu đến cuối, đều được ghi trong sách của tiên tri Na-than, trong sách tiên tri của A-hi-gia, người Si-lô, trong sách khải tượng của Giê-đô, vị tiên kiến nói về Giê-rô-bô-am, con trai Nê-bát. 30Vua Sa-lô-môn trị vì toàn thể Y-sơ-ra-ên tại Giê-ru-sa-lem bốn mươi năm. 31Vua Sa-lô-môn an nghỉ cùng tổ tiên mình, được chôn cất trong thành Đa-vít, thành của vua cha. Thái tử Rô-bô-am lên ngôi kế vị người.

9

Nữ vương Sê-ba

1Nữ vương Sê-ba nghe danh tiếng Sa-lô-môn, bèn đến Giê-ru-sa-lem với đoàn tùy tùng rất đông đảo, đoàn lạc đà chở rất nhiều hương liệu, vàng và ngọc. Nữ vương đặt nhiều câu hỏi hóc búa cùng đặt nhiều vấn đề khó khăn để thử tài Sa-lô-môn. 2Sa-lô-môn giải đáp tất cả các thắc mắc, các vấn đề nan giải của nữ vương, không sót một điều. 3Thấy rõ sự khôn ngoan của Sa-lô-môn, cung điện nguy nga, 4cao lương mỹ vị trên bàn ăn, triều nghi rực rỡ của các đại thần, thứ tự uy nghi của quan quân hầu cận, áo quần quý giá của đoàn tửu chánh, số tế lễ thiêu mà Sa-lô-môn dâng lên cho Chúa Hằng Hữu, nữ vương Sê-ba vô cùng kinh ngạc. 5,6Nữ vương nói với Sa-lô-môn: "Thật đúng như lời người ta đồn đãi trong nước tôi! Hoàng thượng thật vô cùng khôn ngoan, hoạt bát! Tuy nhiên, trước kia tôi không tin, mà nay thấy tận mắt rồi, tôi phải nhìn nhận người ta chỉ mới tường thuật được phần nào! Hoàng thượng thật khôn ngoan bội phần! 7Triều thần của hoàng thượng thật có phước! Các cận thần ngày ngày chầu chực và nghe các lời châu ngọc của hoàng thượng thật có phước! 8Đáng chúc tụng Chúa Hằng Hữu vì Ngài vui lòng đặt hoàng thượng trên ngai báu để thay Ngài cai trị, vì Ngài yêu thương dân tộc Y-sơ-ra-ên, lập vững dân này đến đời đời, và vì Ngài đặt hoàng thượng lên làm vua họ để xét xử công minh và thi hành sự công chính."
9Nữ vương tặng vua 120 ta-lâng vàng, rất nhiều hương liệu và ngọc quý (đây là loại hương liệu chưa từng có trước nay) 10Trong chuyến đi Ô-phia lấy vàng, các chuyên viên của Hi-ram và Sa-lô-môn cũng chở về nhiều gỗ bạch đàn hương và bảo thạch. 11Sa-lô-môn dùng gỗ này làm các bực thềm trong Đền thờ Chúa và cung điện, cùng chế tạo các đàn thụ cầm và thất huyền cầm. Trước kia ở nước Giu-đa chưa bao giờ có loại gỗ quý này.
12Sa-lô-môn tặng nữ vương Sê-ba tất cả những gì nữ vương yêu cầu, ngoài những tặng phẩm tương đương với các thứ nữ vương đem đến tặng vua. Nữ vương lên đường về nước với đoàn tùy tùng.

Sự giàu có của Sa-lô-môn

13Mỗi năm, Sa-lô-môn thu được 666 ta-lâng vàng, 14ngoài số vàng các thương gia và người bán dạo mang vào nước. Các vua Ai-cập và các tổng trấn trong nước đều đem vàng và bạc đến nạp cho vua. 15Sa-lô-môn chế tạo 200 chiếc khiên lớn bằng vàng gò, mỗi chiếc nặng 600 siếc lơ, 16300 chiếc khiên nhỏ bằng vàng gò, mỗi chiếc nặng 300 siếc lơ. Tất cả các khiên ấy đều tồn trữ trong Cung Rừng Li-ban.
17Vua cũng cho làm một chiếc ngai lớn bằng ngà bọc vàng ròng. 18Ngai có sáu bậc thang, và một cái bệ bằng vàng gắn chặt vào ngai và hai bên ngai có tay dựa, mỗi bên có hình sư tử bằng vàng. 19Trên sáu bậc thang có đúc 12 bậc sư tử, mỗi bên có sáu con. Đây là chiếc ngai đặc biệt không nước nào có cả.
20Các tách đĩa của Sa-lô-môn đều chế tạo bằng vàng; còn các dụng cụ trong Cung Rừng Li-ban lại làm bàng vàng ròng. Trong đời Sa-lô-môn bạc trở thành tầm thường, 21vì đoàn tàu của vua vượt biển qua Ta-rê-si với các chuyên viên của vua Hi-ram, cứ ba năm một lần, chở về cho Sa-lô-môn rất nhiều vàng, bạc, ngà với các bầy khỉ và công. 22Vua Sa-lô-môn nổi danh là khôn ngoan, giàu có hơn hết các vua trên thế giới. 23Các vua chúa đều tìm dịp đến thăm vua và nghe những lời khôn ngoan Chúa đã đặt trong lòng vua. 24Hằng năm, các vua cũng tiến cống nhiều lễ vật, các khí cụ bằng bạc và vàng, các y phục, khí giới, hương liệu, ngựa và lừa.
25Sa-lô-môn có 4.000 tàu ngựa, chứa cả công xa và chiến xa. Số kỵ binh của vua lên đến 12.000, chia nhau đóng giữ các căn cứ quân sự, bảo vệ vua và phòng thủ Giê-ru-sa-lem.
26Sa-lô-môn cai trị trên các vua chư hầu từ sông Cái (Phát-giang) đến lãnh thổ Phi-li-tin và xuống tận biên giới Ai-cập. 27Tại Giê-ru-sa-lem, vua làm cho bạc bị xem thường như đá, và gỗ tùng bách như gỗ cây sung, 28Người ta đem ngựa từ Ai-cập và các nước khác về cho vua.
29Các công tác khác của Sa-lô-môn, tất cả đều ghi vào các tác phẩm của hai nhà tiên tri Na-than, A-hi-gia (người Si-lô) và của nhà tiên kiến Y-đô về các biến cố liên hộ với Giê-rô-bô-am (con Nê-bát). 30Sa-lô-môn trị vì tại Giê-ru-sa-lem trên cả dân Y-sơ-ra-ên được 40 năm. 31Vua qua đời và được an táng trong thành Đa-vít. Thái tử Rô-bô-am lên ngôi kế vị cha mình.